Wet DBA en schijnzelfstandigheid
De Wet DBA en schijnzelfstandigheid onder zzp’ers: wat moet jij weten als ondernemer?
Als ondernemer werk je misschien regelmatig met zzp’ers. Dit kan een flexibele oplossing zijn, maar er komt ook wet- en regelgeving bij kijken. De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) vervangt de oude VAR-verklaring en heeft grote gevolgen voor de manier waarop je zzp’ers inhuurt. Een VAR-verklaring (Verklaring arbeidsrelatie) was een verklaring van de Belastingdienst waarmee zzp’ers konden aantonen dat ze niet in vast dienstverband bij een opdrachtgever waren. Opdrachtgevers kregen hiermee meer fiscale zekerheid.
In deze blog leggen we uit wat de Wet DBA inhoudt en welke financiële en juridische risico’s je loopt als ondernemer.

Wat is de Wet DBA?
De Wet DBA is bedoeld om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer een werknemer als zelfstandige wordt ingehuurd, maar eigenlijk volgens de wettelijke regels gewoon in loondienst is. Dit komt vaak voor wanneer bedrijven zzp’ers inhuren om kosten te besparen op loonheffingen en werkgeversverplichtingen. In praktijk verrichten de zzp’ers echter werkzaamheden gelijk aan vaste medewerkers, op gezette tijden en met gezag van een manager.
Met de Wet DBA wil de Belastingdienst controleren of de arbeidsrelatie daadwerkelijk een zelfstandige opdracht betreft of dat er sprake is van een dienstverband. In het oude systeem met de VAR lag de verantwoordelijkheid vooral bij de zzp’er. Met de Wet DBA zijn nu zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer verantwoordelijk voor het juist inrichten van de arbeidsrelatie.
Waarom brengt schijnzelfstandigheid van zzp’ers grote risico's met zich mee?
Het inhuren van zzp’ers heeft voor bedrijven veel voordelen. Je haalt getalenteerde professionals binnen, zonder werkgeverslasten en risico’s zoals doorbetaling bij ziekte of pensioenpremies. Maar wanneer een zzp’er feitelijk werkt als een werknemer zonder daarbij dezelfde sociale vangnetten te hebben, brengt dit problemen met zich mee – niet alleen voor de zzp’er, maar ook voor bedrijven en de samenleving als geheel.
Oneerlijke belastingdruk en pensioenbijdragen
Bedrijven die veel zzp’ers inhuren dragen niet bij aan collectieve voorzieningen zoals pensioenpremies, wat druk legt op het pensioenstelsel en uiteindelijk op de belastingbetaler.
Zzp’ers missen essentiële voorzieningen
Zzp’ers bouwen vaak geen pensioen op en missen andere rechten die werknemers wel hebben. Dit kan risico’s geven op de lange termijn, iets waar veel zzp’ers soms niet goed genoeg over nadenken.
Oneerlijke concurrentie
Door lagere kosten kunnen bedrijven met veel zzp’ers goedkoper opereren dan die met werknemers in vaste dienst, wat een oneerlijk concurrentievoordeel oplevert.
Om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, is de wet DBA ingevoerd. Hiermee wil de Belastingdienst vaststellen of iemand terecht als zzp’er werkt of feitelijk als werknemer moet worden beschouwd.
Handhaving van de Wet DBA
Een lange tijd is er vrijwel geen strenge handhaving van de DBA-wetgeving geweest. De Belastingdienst heeft nu echter aangekondigd strenger te gaan controleren per 1 januari 2025. Het toezicht richt zich hierbij op situaties waar mogelijk sprake is van een verkapt dienstverband, oftewel schijnzelfstandigheid. Bedrijven die geen goede schriftelijk afspraken maken met zelfstandige en hierbij de Wet DBA onvoldoende naleven, lopen het risico op forse boetes en naheffingen.
De risico's van schijnzelfstandigheid voor ondernemers
Boetes en naheffingen
Juridische risico's
Onzekerheid over zelfstandigheid
Als de Belastingdienst vaststelt dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, kan dat grote gevolgen hebben voor jou als opdrachtgever. Dit zijn de belangrijkste risico’s
Als de arbeidsrelatie wordt aangemerkt als een dienstverband, moet je alsnog loonheffingen, sociale premies en pensioenpremies betalen over het inkomen van de zzp’er. Deze naheffingen kunnen oplopen tot grote bedragen. Vooral als je meerdere zzp’ers hebt ingehuurd onder deze voorwaarden.
Een zzp’er die feitelijk in loondienst blijkt te zijn, kan aanspraak maken op werknemersrechten zoals doorbetaling bij ziekte, vakantiegeld en ontslagbescherming. Dit kan leiden tot onverwachte kosten en juridische complicaties.
: Het is soms lastig te bepalen of een zzp’er daadwerkelijk als zelfstandige werkt. Een belangrijk criterium hiervoor is de mate van zelfstandigheid die de zzp’er heeft bij de uitvoering van het werk. Als de Belastingdienst vaststelt dat er te veel controle of een gezagsverhouding is, kan er sprake zijn van een dienstverband.
Als de Belastingdienst vaststelt dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, kan dat grote gevolgen hebben voor jou als opdrachtgever. Dit zijn de belangrijkste risico’s
Boetes en naheffingen
Als de arbeidsrelatie wordt aangemerkt als een dienstverband, moet je alsnog loonheffingen, sociale premies en pensioenpremies betalen over het inkomen van de zzp’er. Deze naheffingen kunnen oplopen tot grote bedragen. Vooral als je meerdere zzp’ers hebt ingehuurd onder deze voorwaarden.
Juridische risico's
Een zzp’er die feitelijk in loondienst blijkt te zijn, kan aanspraak maken op werknemersrechten zoals doorbetaling bij ziekte, vakantiegeld en ontslagbescherming. Dit kan leiden tot onverwachte kosten en juridische complicaties.
Onzekerheid over zelfstandigheid
: Het is soms lastig te bepalen of een zzp’er daadwerkelijk als zelfstandige werkt. Een belangrijk criterium hiervoor is de mate van zelfstandigheid die de zzp’er heeft bij de uitvoering van het werk. Als de Belastingdienst vaststelt dat er te veel controle of een gezagsverhouding is, kan er sprake zijn van een dienstverband.
Het risico op boetes en naheffingen is groot wanneer de arbeidsrelatie niet goed is ingericht
Hoe beperk je deze risico’s?
Gebruik modelovereenkomsten
Maak duidelijke afspraken
Check de zzp kenmerken
Overweeg payroll als oplossing
Gelukkig kun je de risico’s van de Wet DBA beperken. Hier zijn enkele stappen die je kunt nemen om met een gerust hart zzp’ers in te huren.
De Belastingdienst biedt modelovereenkomsten aan die je kunt gebruiken bij het inhuren van zzp’ers. Deze overeenkomsten bevatten voorwaarden waarmee je kunt aantonen dat er geen dienstverband is. Let er wel op dat de praktijk overeenkomt met de voorwaarden in de overeenkomst. Een modelovereenkomst biedt alleen bescherming als de feitelijke werkrelatie ook echt past bij wat er in de overeenkomst staat.
Leg altijd schriftelijk vast welke taken de zzp’er uitvoert, hoeveel vrijheid hij of zij heeft om het werk naar eigen inzicht te doen en wat de verwachtingen zijn. In praktijk mag er geen sprake zijn van gezag van een leidinggevende, moet de zzp’er zelf zijn werktijden en –dagen kunnen bepalen en geen werkzaamheden verrichten die structureel onderdeel zijn van je onderneming. Hiermee voorkom je dat er onduidelijkheid ontstaat over de zelfstandigheid van de zzp’er en vermijd je mogelijke misverstanden.
De Rijksoverheid heeft een lijst opgesteld met kenmerken van aan zzp opdracht. Controleer deze kenmerken altijd goed en check of je aan het grootste deel van de kenmerken voldoet.
- De werkende bepaalt zelf hoe en wanneer het werk wordt uitgevoerd.
- De opdracht is van beperkte duur of aantal uren.
- De werkzaamheden verschillen van wat werknemers in de organisatie doen.
- De werkende heeft specifieke kennis en ervaring die in de organisatie ontbreekt.
- Er is vrijheid om een vervanger aan te wijzen.
- Betaling gebeurt op factuurbasis per uur of opdracht; bij ziekte is er geen doorbetaling.
- De vergoeding ligt duidelijk hoger dan die voor werknemers in de sector.
- De werkende draagt ondernemersrisico en doet eigen investeringen.
- De werkende gedraagt zich als ondernemer, met bijvoorbeeld een website en andere opdrachten.
- Er is een resultaatverplichting afgesproken.
Payroll kan een goede oplossing zijn om de risico’s van de Wet DBA te vermijden. Bij payroll neemt het payrollbedrijf de juridische werkgeversverantwoordelijkheid van je over. Dit betekent dat zij de contracten, loonheffingen en sociale premies regelen. Jij behoudt echter de flexibiliteit van het werken met flexibele medewerkers, terwijl het payrollbedrijf zorgt voor de correcte juridische afhandeling. Dit geeft ondernemers de zekerheid dat de arbeidsrelatie juridisch goed geregeld is. Lees meer over de verschillen tussen payroll en zzp.
Ontdek alle voordelen van Payroll!
Gelukkig kun je de risico’s van de Wet DBA beperken. Hier zijn enkele stappen die je kunt nemen om met een gerust hart zzp’ers in te huren.
Gebruik modelovereenkomsten
De Belastingdienst biedt modelovereenkomsten aan die je kunt gebruiken bij het inhuren van zzp’ers. Deze overeenkomsten bevatten voorwaarden waarmee je kunt aantonen dat er geen dienstverband is. Let er wel op dat de praktijk overeenkomt met de voorwaarden in de overeenkomst. Een modelovereenkomst biedt alleen bescherming als de feitelijke werkrelatie ook echt past bij wat er in de overeenkomst staat.
Maak duidelijke afspraken
Leg altijd schriftelijk vast welke taken de zzp’er uitvoert, hoeveel vrijheid hij of zij heeft om het werk naar eigen inzicht te doen en wat de verwachtingen zijn. In praktijk mag er geen sprake zijn van gezag van een leidinggevende, moet de zzp’er zelf zijn werktijden en –dagen kunnen bepalen en geen werkzaamheden verrichten die structureel onderdeel zijn van je onderneming. Hiermee voorkom je dat er onduidelijkheid ontstaat over de zelfstandigheid van de zzp’er en vermijd je mogelijke misverstanden.
Check de zzp kenmerken
De Rijksoverheid heeft een lijst opgesteld met kenmerken van aan zzp opdracht. Controleer deze kenmerken altijd goed en check of je aan het grootste deel van de kenmerken voldoet.
- De werkende bepaalt zelf hoe en wanneer het werk wordt uitgevoerd.
- De opdracht is van beperkte duur of aantal uren.
- De werkzaamheden verschillen van wat werknemers in de organisatie doen.
- De werkende heeft specifieke kennis en ervaring die in de organisatie ontbreekt.
- Er is vrijheid om een vervanger aan te wijzen.
- Betaling gebeurt op factuurbasis per uur of opdracht; bij ziekte is er geen doorbetaling.
- De vergoeding ligt duidelijk hoger dan die voor werknemers in de sector.
- De werkende draagt ondernemersrisico en doet eigen investeringen.
- De werkende gedraagt zich als ondernemer, met bijvoorbeeld een website en andere opdrachten.
- Er is een resultaatverplichting afgesproken.
Overweeg payroll als oplossing
Payroll kan een goede oplossing zijn om de risico’s van de Wet DBA te vermijden. Bij payroll neemt het payrollbedrijf de juridische werkgeversverantwoordelijkheid van je over. Dit betekent dat zij de contracten, loonheffingen en sociale premies regelen. Jij behoudt echter de flexibiliteit van het werken met flexibele medewerkers, terwijl het payrollbedrijf zorgt voor de correcte juridische afhandeling. Dit geeft ondernemers de zekerheid dat de arbeidsrelatie juridisch goed geregeld is. Lees meer over de verschillen tussen payroll en zzp.
Ontdek alle voordelen van Payroll!
Conclusie Wet DBA en schijnzelfstandigheid
De Wet DBA en de verscherpte handhaving hiervan maken het belangrijk voor ondernemers om zorgvuldig om te gaan met de inhuur van zzp’ers. Het risico op boetes en naheffingen is groot als de arbeidsrelatie niet goed is ingericht.
Gelukkig zijn er manieren om deze risico’s te beperken, zoals het werken met modelovereenkomsten of het inzetten van payroll. Deze maatregelen geven je als ondernemer de vrijheid om met zelfstandigen te werken, zonder de zorgen over juridische complicaties. Wil je meer weten over hoe payroll jouw onderneming kan helpen? Neem contact met onze experts op voor advies op maat.
0000