Schijnzelfstandigheid: wat verandert er voor zzp?

Schijnzelfstandigheid is een situatie waarin iemand formeel als zelfstandige werkt, maar feitelijk een medewerker is. Dit kan leiden tot oneerlijke concurrentie tussen zzp’ers en medewerkers, omdat zzp’ers geen sociale premies of belastingafdrachten hoeven te betalen. Schijnzelfstandigheid brengt daarnaast risico’s met zich mee voor de werkende zelf, zoals het niet opbouwen van een pensioen en het ontbreken van verzekeringen. 

Het kabinet wil schijnzelfstandigheid tegengaan en een eerlijker speelveld creëren voor zowel zzp’ers als medewerkers. De Belastingdienst controleert hier sinds 1 januari 2025 weer volledig op.

Het oorspronkelijke plan was om met vaste criteria uit te leggen wanneer iemand echt zelfstandige is. Dat deel van de wet is geschrapt. Er komt dus voorlopig geen nieuw, vast lijstje met regels.

Tot die tijd geldt het bestaande kader. De Belastingdienst kijkt naar de feiten en omstandigheden van de samenwerking, niet alleen naar wat er op papier staat. Belangrijke vragen daarbij zijn:

• Aansturing: bepaal jij hoe en wanneer het werk wordt gedaan, of doet de werkende dat zelf?
• Inbedding: is het werk een vast onderdeel van je organisatie, of staat het er los van?
• Ondernemersrisico: loopt de werkende zelf financieel risico, en investeert hij of zij in de eigen onderneming?
• Zelfstandig ondernemerschap: heeft de werkende meerdere opdrachtgevers en presenteert hij of zij zich als ondernemer?

Geen enkel punt is op zichzelf doorslaggevend. Het gaat om het totaalbeeld. De rechtspraak vult dit kader verder in, onder andere via het bekende Deliveroo-arrest.

Dit deel van de wet blijft wél bestaan en wordt zelfs versneld ingevoerd. Het rechtsvermoeden geldt voor zzp’ers die minder dan € 38 per uur verdienen (peildatum 1 januari 2026). Dit bedrag wordt elke twee jaar verhoogd, net als het minimumloon.

Verdient een werkende minder dan dit tarief? Dan kan hij of zij stellen dat er eigenlijk sprake is van een dienstverband. Het is dan aan jou als opdrachtgever om aan te tonen dat dit niet zo is. Lukt dat niet, dan heeft de werkende recht op de bescherming van een werknemer, zoals loondoorbetaling bij ziekte. Het onderdeel rechtsvermoeden moet uiterlijk 31 augustus 2026 officieel zijn gepubliceerd.

De wetgeving tegen schijnzelfstandigheid heeft niet alleen impact op de werkende zelfstandige en de opdrachtgever, maar ook op de bredere arbeidsmarkt en maatschappij. Schijnzelfstandigen die onvoldoende betaald krijgen, lopen het risico onverzekerd te zijn en geen pensioen op te bouwen. Dit kan uiteindelijk leiden tot hogere maatschappelijke kosten, bijvoorbeeld doordat deze werkenden in de toekomst afhankelijk worden van bijstand of andere vangnetten. 

Daarnaast kan het oneerlijk zijn voor medewerkers die wel belasting en sociale premies betalen, maar in vergelijking met schijnzelfstandigen minder flexibel zijn in hun werk. De wet beoogt dus een eerlijker werkklimaat voor zowel zelfstandige ondernemers als medewerkers. 

Als ondernemer is het belangrijk om te controleren of je samenwerkingen met zzp’ers kloppen. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer volledig op schijnzelfstandigheid. Blijkt achteraf dat een zzp’er eigenlijk werknemer is, dan kun je een naheffing van loonheffingen krijgen. Houd daarom goed bij waarom je iemand als zelfstandige inhuurt en zorg voor een heldere administratie.

Daarnaast is het verstandig om de hoogte van het uurtarief van zzp’ers in de gaten te houden, zodat ze niet het rechtsvermoeden van werknemerschap kunnen inroepen. Ook is het aan te raden om goed te documenteren waarom een zelfstandige als zelfstandige wordt ingehuurd, en te zorgen voor een transparante administratie van de werkzaamheden en betalingsovereenkomsten. 

Door het schrappen van het verduidelijkingsdeel blijft het voorlopig lastig om met zekerheid te bepalen of iemand zelfstandige of werknemer is. Het kabinet werkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet die hier later meer duidelijkheid over moet geven. Tot die tijd loop je als opdrachtgever een reëel risico als je hier niet op let. Het is daarom verstandig om je contracten en samenwerkingen met zelfstandigen nu al tegen het licht te houden.

In deze overgangsperiode biedt payroll een solide oplossing. Het zorgt voor de nodige zekerheid en flexibiliteit, zowel voor zzp’ers als voor ondernemingen, door administratieve en juridische risico’s te verlagen en tegelijkertijd de voordelen van zelfstandigheid te behouden. 

• Zekerheid: Payroll biedt zzp’ers volledige sociale zekerheid, zoals pensioen en ziektekosten, wat hen beschermt tegen de risico’s van zelfstandigheid. 
• Flexibiliteit: Je behoudt de voordelen van zelfstandigheid, zoals vrijheid in je werk, zonder de risico’s en verplichtingen van een vast dienstverband. 
• Gemak: Payroll zorgt voor de administratieve en juridische verplichtingen, zodat jij je kunt concentreren op je onderneming zonder zorgen over compliance. 

Bij Connexie staan we klaar om je te ondersteunen bij het navigeren door deze veranderingen. Wij zorgen ervoor dat je onderneming niet alleen compliant blijft met de nieuwe wetgeving, maar ook toekomstbestendig is. Wij bieden de oplossing die bij jouw situatie past.